مطلب قبلي :: خانه :: مطلب بعدي

جمعه ۲۰ مهر ۸۶

این فیلم های مستند را ببینید!

شهر هیلورسام مرکز رسانه ای این کشور است. نزدیک مرکز شهر مجموعه ای هست مثل مقر صدا و سیمای خودمان که در خیابان جام جم واقع شده است. همه شبکه های تلویزیونی و رادیویی این کشور هم در همین مجموعه است. دیروز با یکی از استادهایمان این شهرک رفته بودم...برای شرکت در برنامه ای با عنوان "News Input" که به پخش فیلم های مستندی از سراسر دنیا که با دید ژورنالیستی ساخته شده اند اختصاص داشت. شرکت کنندگان در برنامه همه روزنامه نگار، مجری رادیویی و تلویزیونی، برنامه ساز تلویزیونی و رادیویی و مستندساز بودند.

اولین فیلمی که در برنامه پخش شد مستندی با عنوان "The Battle of Chernobyl" به کارگردانی "توماس جانسون" مستندساز فرانسوی شبکه سه تلویزیونی فرانسه بود. فیلمی درباره فاجعه اتمی چرنوبیل و آسیب های ناشی از آن و آنچه برای مردم عادی باقی گذاشت. هشتصد هزار سرباز، کارگر معدن و کارگران عادی در طی هشت ماه در عملیات پاکسازی مواد رادیو اکتیو حاصل از انفجار در نیروگاه چرنوبیل کار کردند. در فیلم، مصاحبه های متعددی با تعدادی از این کارگران و سربازان که هنوز زنده اند و هر یک از دردهای جسمانی و ناتوانی های گوناگون جسمی حاصل از مواد رادیو اکتیو رنج می برند صورت گرفته بود. همه می گفتند هیچ یک از آنها خبرنداشت و نمی دانست در واقع در جهنمی که برای سلامتی همچون سم است مشغول به کار هستند. شاید یکی از جالب ترین بخش های مستند گفتگو با میخائیل گورباچف بود که در زمان وقوع فاجعه چرنوبیل، اداره شوروی را برعهده داشت. گورباچف امروز بعد از گذشت بیست سال از واقعه، اشتباه ها و سهم گریز ناپذیر حکومت روسیه در وقوع فاجعه چرنوبیل را گردن می گیرد، انکار نمی کند و با دیدی انتقادی عملکرد و اشتباه های آن زمان را می بیند. این مستند نود و چهار دقیقه ای پر بود از اسناد تاریخی، عکس ها و فیلم هایی از اولین روزهای بعد وقوع فاجعه، دربدری مردم عادی بعد از وقوع فاجعه و تلخی زندگی کارگرانی که در عملیات پاکسازی شرکت داشتند. دیدن این مستند شاید برای همه آنهایی که گلو پاره می کنند و از حق مسلم هسته ای دم می زنند، و یادشان رفته است که حق همه ما را کف دستمان گذاشته اند و هنوز سر حق زندگی و انسان بودن داریم می دویم، و همه آنهایی که دنیای تا بن دندان مسلح به مذاقشان خوش می آید، از نان شب هم واجب تر است...

مستندی با عنوان "قانا" که کارگردانش ایرانی است و تولید کننده آن صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران، هم در برنامه پخش شد. فیلم درباره کمپ سازمان ملل در روستای قانا در لبنان و فاجعه کشتار صد و شش ساکن این کمپ از سوی اسرائیل در سال 1996 است. محمد رضا عباسیان، کارگردان این مستند، دو روز قبل وقوع فاجعه برای ساختن مستندی از این کمپ به این روستا مراجعه کرده بود و اتفاقن در همان زمانی که در روستا بودند این فاجعه کشتار رخ می دهد. او هشت سال بعد بار دیگر به قانا برمی گردد تا ببیند چه بر سر بازماندگان کشتار آمده است و خیلی اتفاقی در میان عکس ها و فیلم هایی که از روز قبل فاجعه دارد، شواهدی پیدا می کند که نشان می دهد برخلاف ادعای دولت اسرائیل که این فاجعه اتفاقی رخ داد، حمله و کشتار برنامه ریزی شده بود. فیلم پر از تصاویر بسیار دردناک و تاثیرگذار از روز وقوع فاجعه بود و کارگردان مدارک و اسناد بسیاری جمع آوری کرده و نشان داده بود. اما متاسفانه ده دقیقه آخر فیلم تا می توانست قضاوت شخصی و نظر شخصی و حمله به دولت اسرائیل را جا به جای فیلم تکرار می کرد؛ عملی که ارزش آن همه دقت و کار پیگیر وی برای کشف حقیقت را زیر سوال می برد. در بحث های بعد از پخش فیلم نیز این مهم ترین نکته ای بود که مطرح می شد که چرا کارگردان قضاوت شخصی و خصومت شخصی خود را دخیل در فیلم کرده و به زور می خواهد به مخاطب بقبولاند؟ آن هم وقتی که تحقیقات و تصاویری که از کشتار ثبت کرده است به خوبی گویای عمق فاجعه است....

عنوان مستند بسیار تاثیرگذار دیگری که پخش شد " American Experience: Jonestown: The Life & Death of People's Temple" به کارگردانی "استنلی نلسون" بود. " جیم جونز" رهبر مذهبی کلیسایی در شهر سان فرانسیسکو در دهه هزار و نهصد و هفتاد میلادی بود که مردم بسیاری را که دغدغه تغییرات اجتماعی داشتند دور هم جمع کرده بود؛ او نفوذ عجیبی روی پیروان خود داشت و دست آخر با پیروان خود راهی جنگلی در منطقه گویانا شدند. او در این جنگل دیکتاتوری خود را شروع کرد، پیروان او حق تماشای تلویزیون و گوش دادن به رادیو را نداشتند، تمام مدت حتا نیمه شب سخنرانی های جیم جونز پیوسته برای پیروانش پخش می شد، مردم تمام روز باید به سختی کار می کردند و اجازه تماس با اعضای خانواده خود را نداشتند و اگر کسی جرات می کرد و می گفت که می خواهد برگردد، خائن به جیمز جونز محسوب شده و مجازات می شد. بعد از آنکه خانواده های پیروان جیم جونز تظاهرات هایی در اعتراض به شرایط زندگی زندان مانند آنها انجام دادند، یکی از نمایندگان کنگره آمریکا که در زمینه حقوق بشر فعال بود تصمیم می گیرد راهی مقر جیم جونز و پیروانش شود تا ببیند شرایط چطور است...."رایان"، نماینده کنگره ای که راهی این سفر شد تنها کسی نبود که کشته شد....جیم جونز پیروانش را مجبور کرد تا دست به یک خودکشی دسته جمعی بزنند...نهصد و نه نفر در هفدهم نوامبر هزار و نهصد و هفتاد و هشت مجبور به خوردن سم شدند تا بزرگ ترین خودکشی دسته جمعی تاریخ بشریت را رقم بزنند... تصاویر کشته شدگان که کنار هم روی زمین افتاده اند، مادرانی که کودکان خود را در آغوش دارند، زن و شوهرهایی که یکدیگر را در آغوش گرفته اند و صدای جیغ های ترسان آنها قبل از خودکشی که مثل همه سخنرانی های جیم جونز ضبط شده است، فوق العاده دردناک بود... از این خودکشی دسته جمعی تنها پنج نفر جان سالم به در برده اند و با هر پنج نفر در فیلم مصاحبه شده است....هر یک از آنها چند عزیز از جمله همسر، فرزند، خواهر یا مادر را در این خودکشی گروهی از دست داده است.... و هر یک راوی قضه های تلخی از " جیم جونز" و موارد متعدد آزارهای جنسی او نسبت به زن و مرد و چنبره بختک مانند او بر زندگی هایشان و ترس و هراسی که بر دل آنها انداخته بود هستند... در این مستند نود دقیقه ای با دوستان ایام کودکی " جیم جونز" و کارشناسان متعدد در حوزه های تاریخ، جامعه شناسی، روان شناسی و غیره نیز گفتگو شده است. مردی که در ابتدا نماینده خدا و انسانی با دغدغه صلح و انسان دوستی شناخته می شد، دیکتاتور حقیر پارانوئیدی بود که بزرگ ترین فاجعه خودکشی جمعی بشریت را رقم زد... برای اطلاع بیشتر از جیم جونز اینجا را ببینید.

فیم بسیار جالب دیگر "Rosita" نام داشت. رزیتا، دخترک نه ساله اهل نیکاراگوئه که با پدر و مادر فقیرش در کاستا ریکا زندگی می کند، در راه مدرسه مورد تجاوز قرار می گیرد و باردار می شود. خبر این تجاوز و بارداری مثل بمب صدا می کند و به یکی از مهم ترین بحث های آمریکای لاتین تبدیل می شود که هنوز در اکثر کشورهایش سقط جنین غیرقانونی است. مسئولان بیمارستان دخترک را که هیچ تصوری از حاملگی ندارد در بیمارستان نگه می دارند؛ مقامات کلیسا چپ و راست سخنرانی می کنند که سقط جنین غیرقانونی است و اگر آنها این فرزند در راه را نمی خواهند، نوزاد را به کلیسا بدهند! وزیر کشور می آید و اندر باب اینکه از نظر فیزیولوژیکی بارداری برای دختر نه ساله خطری ندارد صحبت می کند و کسی نه به اثر روانی این امر روی رزیتای نه ساله فکر می کند و نه به خواسته پدر و مادرش که خواهان سقط جنین هستند اهمیتی می دهد. فمینیست ها و گروه های فمینیستی وارد عمل می شوندئ، وزارت بهداشت کاستاریکا قصد دارد رزیتای نه ساله را از خانواده اش جدا کرده و تحت نظر دولت نگه دارد تا بچه اش را به دنیا آورد؛ وزیر امور خانواده می گوید دولت به هیچ وجه اجازه سقط جنین که قتل محسوب می شود نمی دهد.... خانواده رزیتا مستاصل و پریشان و تحت نظرهستند. بالاخره فمینیست ها شبانه رزیتا و پدر و مادرش را از کاستاریکا به نیکاراگوئه فراری می دهند و سروصدا و کمپین اینترنتی و اطلاع رسانی خوبی را ترتیب می دهند. دولت نیکاراگوئه بالاخره تسلیم می شود، سه پزشک سقط جنین را روی رزیتا نه ساله که حالا سه ماهه و نیم از باردارش اش می گذرد انجام می دهند...در اثر تلاش های گروه های زنان وزیر بهداشت و خانواده مجبور به استعفا می شوند و بحث لزوم قانونی شدن سقط جنین بار دیگر در سطح وسیعی مطرح می شود...رزیتای نه ساله حالا باز به مدرسه می رود و یکی از فمینیست های فعال در ماجرا می گوید دیگر هرگز از آن اتفاق و حاملگی و سقط صحبتی نمی کند... در تمام فیلم رزیتا را نمی بینیم، تنها نقاشی های بسیار زیبای او نشان داده می شود و گفتگو با پدر و مادرش، فمینیست های فعال در ماجرا، مقامات کلیسا، وزیر بهداشت و رییس بیمارستان و ... تصویربرداری های فیلم فوق العاده دلنشین است، فیلم چندان با تکنیک های مستند ساخته نشده است، بسیار خوب تدوین شده است و یک ماجرای واقعی را به شیوه روایی دلنشینی بیان می کند. هنوز چند ماه از واقعه نگذشته است که این بار دختری دوازده ساله مورد تجاوز قرار می گیرد وباردار می شود.... و ماجرای غم انگیز رزیتا در آمریکای لاتین تکرار و تکرار می شود.....

Permalink | Comments 21
 

.:: نظرات خوانندگان